Bismillah.
Alhamdulillah.
Assalamualaikum,
Puasa dan taqwa
Kita tahu bahawa puasa akan membawa kita menjadi orang bertaqwa. Iaitu melalui firman
Allah b dalam Al-Qur'an, Surah Al-Baqarah ayat 183:
“Wahai orang-orang yang beriman, diwajibkan atas kamu berpuasa sebagaimana diwajibkan atas orang sebelum kamu agar kamu bertaqwa.”
(Al-Baqarah: 183)
Ayat ini jelas menunjukkan tujuan puasa ialah melahirkan taqwa.
Apa maksud taqwa?
Maksud Taqwa secara ringkas ialah:
Rasa takut dan sedar kepada Allah yang mendorong seseorang untuk melakukan perintah-Nya dan meninggalkan larangan-Nya.
Oleh itu,
Bagaimana supaya puasa benar-benar menjadikan kita orang bertaqwa?
Ini penjelasannya:
1. Jaga puasa zahir dan batin
Supaya puasa kita membawa kepada taqwa, maka kita berpuasa bukan sekadar menahan lapar dan dahaga sahaja, tetapi juga menjaga lidah, mata dan hati.
Rasulullah ﷺ bersabda:
“Sesiapa yang tidak meninggalkan perkataan dusta dan perbuatan keji, maka Allah tidak berhajat kepada dia meninggalkan makan dan minumnya.”
(Hadis riwayat Bukhari)
Maksudnya:
Puasa yang membawa taqwa ialah puasa yang menjaga akhlak dan menjauhi maksiat zahir dan batin.
2. Perbanyakkan ibadah dan zikir
Puasa melembutkan hati dan mendekatkan diri kepada Allah.
Ini huraiannya dengan lebih jelas dan mendalam :
i) Mengapa puasa melembutkan hati?
Puasa melembutkan hati kerana apabila kita berpuasa:
> Kita menahan lapar dan dahaga
> Kita menahan marah
> Kita menahan nafsu
Keadaan ini melemahkan hawa nafsu dan menguatkan roh.
Bila nafsu lemah, hati menjadi lebih mudah menerima nasihat dan kebenaran.
Rasulullah ﷺ bersabda:
“Puasa itu perisai.”
(Hadis riwayat Bukhari dan Muslim)
Iaitu perisai daripada dosa dan maksiat — inilah asas kepada taqwa.
ii) Maksud hadis qudsi: “Puasa itu untuk-Ku…”
Dalam hadis sahih riwayat Bukhari dan Muslim, Nabi ﷺ meriwayatkan bahawa Allah berfirman:
“Setiap amalan anak Adam adalah untuknya kecuali puasa. Sesungguhnya ia untuk-Ku dan Aku sendiri yang membalasnya…”
Ulama menjelaskan kenapa puasa dibalas oleh sendiri kerana:
> Puasa ialah ibadah yang paling tersembunyi — hanya Allah yang benar-benar tahu.
> Ia melatih ikhlas kerana tiada siapa tahu kita benar-benar berpuasa atau tidak.
> Ganjarannya tidak disebut secara terhad — menunjukkan pahala yang sangat besar.
iii) Bagaimana puasa mendekatkan diri kepada Allah?
Iaitu ketika berpuasa, kita:
> Banyak berdoa (waktu berbuka mustajab)
> Banyak membaca Al-Qur'an
> Banyak berzikir dan istighfar
Allah berfirman:
“Wahai orang yang beriman, berzikirlah kepada Allah dengan zikir yang sebanyak-banyaknya.”
(Al-Ahzab: 41)
Apabila zikir bertambah, hati menjadi hidup. Apabila hati hidup, lahirlah rasa takut dan cinta kepada Allah. Itulah benih taqwa.
iv) Hubungan antara ibadah dan taqwa
Taqwa bukan sekadar rasa takut.
Taqwa lahir apabila:
> Hati dekat dengan Allah
> Jiwa sentiasa ingat akhirat
> Nafsu terkawal
Ibadah puasa membuka ruang untuk semua itu berlaku.
Bila dekat dengan Allah, lahirlah taqwa. Sebab itu Ramadan disebut sebagai madrasah taqwa.
3. Latih sabar dan kawal nafsu
Puasa mendidik jiwa supaya mampu menahan keinginan.
Orang bertaqwa ialah orang yang mampu mengawal dirinya walaupun mampu berbuat dosa.
Mari kita huraikan dengan lebih jelas
i) Puasa melatih sabar
Puasa memerlukan tiga jenis sabar:
a) Sabar dalam ketaatan – sabar menunaikan ibadah walaupun penat dan lapar.
b) Sabar meninggalkan maksiat – sabar menahan diri daripada marah, mengumpat, melihat perkara haram.
c) Sabar menghadapi ujian – sabar dengan rasa dahaga, letih dan lemah.
Sebab itu puasa adalah latihan jiwa secara langsung.
Allah berfirman dalam Al-Qur'an:
“Sesungguhnya Allah bersama orang-orang yang sabar.”
(Al-Baqarah: 153)
Bila kita sabar berpuasa maka kita berada dalam penjagaan Allah — inilah asas taqwa.
ii) Maksud “Puasa itu perisai”
Sabda Nabi ﷺ:
“Puasa itu perisai.”
(Hadis riwayat Bukhari dan Muslim)
Perisai bermaksud pelindung. Maka puasa itu melindungi daripada:
> Dosa – kerana orang yang berpuasa sedar dirinya sedang beribadah.
> Maksiat – nafsu menjadi lemah, syahwat terkawal.
> Api neraka – kerana puasa yang ikhlas menjadi sebab keampunan.
Dalam hadis lain, Nabi ﷺ menyebut bahawa puasa menjadi pelindung daripada api neraka sebagaimana perisai melindungi dalam peperangan.
iii) Kawal nafsu , tanda taqwa
Nafsu sentiasa mengajak kepada keinginan segera. Tetapi orang bertaqwa mampu berkata dalam hatinya:
“Aku boleh makan… tapi Allah melarang.”
“Aku boleh marah… tapi Allah tidak suka.”
Inilah latihan paling besar dalam puasa — mampu berbuat, tetapi memilih untuk tidak kerana Allah.
Itulah hakikat taqwa.
iv) Mengapa ini penting?
Jika seseorang boleh menahan diri daripada perkara halal (makan dan minum) kerana Allah,
maka lebih mudah untuk dia menahan diri daripada perkara haram.
Dengan berpuasa, dapat membina kekuatan dalaman. Kekuatan itulah yang menjadi benteng hidup seorang mukmin seterusnya.
Apabila nafsu terkawal, hati menjadi bersih. Apabila hati bersih, lahirlah taqwa.
4. Rasakan muraqabah (Allah sentiasa melihat)
Mari kita huraikan maksud muraqabah dengan lebih jelas:
i) Apa itu muraqabah?
Muraqabah bermaksud:
Merasakan bahawa Allah sentiasa melihat, mengetahui dan memerhati kita pada setiap masa.
Walaupun manusia tidak nampak, Allah tetap nampak.
Walaupun orang tidak tahu, Allah tetap tahu.
Allah berfirman dalam Al-Qur'an:
“Dan Dia bersama kamu di mana sahaja kamu berada.”
(Al-Hadid: 4)
ii) Bagaimana puasa melatih muraqabah?
Ketika berpuasa:
Kita boleh sahaja makan secara sembunyi.
Tiada siapa akan tahu.
Tiada kamera.
Tiada saksi.
Tetapi kita tetap menahan diri.
Kenapa?
Kerana kita yakin Allah melihat.
Inilah latihan muraqabah yang paling praktikal dalam hidup seorang Muslim.
iii) Muraqabah melahirkan ikhlas
Puasa adalah ibadah ter- sembunyi. Ia tidak boleh ditunjuk-tunjuk seperti solat atau sedekah.
Apabila kita berpuasa kerana Allah semata-mata, hati belajar untuk beramal tanpa mengharap pujian manusia.
Ikhlas inilah asas kepada taqwa.
iv) Muraqabah melahirkan rasa takut kepada Allah
Apabila seseorang sentiasa sedar Allah melihatnya , maka:
> Dia malu untuk berdosa.
> Dia takut melakukan maksiat walaupun bersendirian.
> Dia menjaga hati dan niatnya.
Allah berfirman:
“Sesungguhnya yang paling mulia di sisi Allah ialah yang paling bertaqwa.”
(Al-Hujurat: 13)
Orang yang paling mulia bukan yang paling kaya atau terkenal,
tetapi yang paling kuat rasa pengawasan Allah dalam hatinya.
Apabila muraqabah hidup dalam hati, taqwa akan tumbuh secara semula jadi.
5. Teruskan kebaikan selepas Ramadan
Taqwa bukan hanya dalam bulan puasa, tetapi berterusan.
Mari kita huraikan maksudnya dengan lebih jelas:
1. Taqwa bukan bermusim
Ramadan ialah madrasah latihan.
Kita dilatih sabar, ikhlas, banyak berzikir dan menjaga diri.
Tetapi tujuan sebenar bukan hanya untuk sebulan — melainkan supaya perubahan itu berterusan selepas Ramadan.
Allah berfirman dalam Al-Qur'an:
“Dan sembahlah Tuhanmu sehingga datang kepadamu al-yaqin (kematian).”
(Al-Hijr: 99)
Ini menunjukkan ibadah tidak berhenti selepas Ramadan.
ii) Maksud hadis “amalan yang berterusan”
Rasulullah ﷺ bersabda:
“Amalan yang paling dicintai Allah ialah yang berterusan walaupun sedikit.”
(Hadis riwayat Bukhari dan Muslim)
Mengapa berterusan lebih dicintai?
Sebab ia:
> Tanda istiqamah
> Tanda ikhlas
> Tanda hubungan yang konsisten dengan Allah
Allah tidak melihat banyaknya amalan sahaja, tetapi kekal dan konsistennya hubungan dengan-Nya.
iii) Kenapa penting selepas Ramadan?
Jika seseorang hanya rajin dalam bulan Ramadan tetapi kembali lalai selepasnya, itu tanda taqwa belum benar-benar meresap ke dalam hati.
Tanda puasa diterima ialah:
> Solat makin dijaga
> Al-Quran terus dibaca
> Maksiat makin dijauhi
> Hati makin lembut
Orang bertaqwa tidak berubah hanya kerana musim, tetapi kerana Allah.
4. Bagaimana teruskan kebaikan?
Iaitu dengan:
> Kekalkan solat berjemaah di masjid
> Teruskan puasa sunat (Isnin-Khamis / 6 Syawal)
> Tetapkan waktu baca Al-Quran walau sedikit
> Jaga lidah dan akhlak
Sedikit tetapi konsisten lebih kuat kesannya daripada banyak tetapi terputus.
Ramadan ialah permulaan, bukan penamat. Jika selepas Ramadan kita masih menjaga hubungan dengan Allah, itulah tanda taqwa sedang hidup dalam hati.
Kesimpulan
Puasa akan menjadikan kita bertaqwa apabila:
i) Kita jaga zahir dan batin
ii) Tingkatkan ibadah
iii) Kawal nafsu
iv) Beramal ikhlas kerana Allah
v) Istiqamah selepas Ramadan
Jika puasa hanya menahan lapar, yang kita dapat letih sahaja.
Jika puasa dengan mendidik hati, yang kita dapat ialah taqwa.
Semoga bermenafaat dan sila kongsikan dengan orang lain.
Padang Jawa.
23/2/26
Ulasan
Catat Ulasan